Programmaboekje Zachtop Lachen

Speellijst

Malou, een jonge vrouw met galgenhumor, durft van het ene op het andere moment niet meer deel te nemen aan het verkeer. In een even meeslepende als geestige voorstelling over een patiënt-in-ontkenning (Emma Buysse) en haar therapeut (Kees Hulst) onthult Zachtop lachen de impact van intergenerationele trauma’s en de kracht van stilte binnen families. Een verhaal vol humor om niet te hoeven voelen, dat uitdaagt tot het ontrafelen van het mysterie achter Malou haar zwijgen. Want wat is er gebeurd, waar ze zo moeilijk over kan praten, en waarbij het motto van haar Indische familie ‘eten is zilver en zwijgen is goud’ pijnlijk treffend blijkt te zijn?

Esther Scheldwacht (o.a. Lichter dan ik) regisseerde en bewerkte de bestseller van Malou Holshuijsen tot een grappig, scherp en ontroerend theaterstuk. Zachtop lachen is een productie van Kobra Theaterproducties in samenwerking met Het Nationale Theater.

“Innemende voorstelling over de trauma’s van het kwetsbare kind.” - Trouw ★★★★

"Eten is zilver, zwijgen is goud"

Esther Scheldwacht bewerkte de roman van Malou Holshuijsen, Zachtop lachen, en regisseert.

‘Malous Indische achtergrond blijkt een voedingsbodem voor de manier waarop ze omgaat met een traumatische gebeurtenis in haar jeugd. Zoals in veel Indische families wordt er in Malous familie lekker gegeten, hartelijk gelachen en over pijnlijke ervaringen gezwegen. ‘Eten is zilver en zwijgen is goud’ schrijft Malou treffend in haar roman. Transgenerationeel trauma, waarbij trauma’s uit de geschiedenis overgaan op volgende generaties, wordt steeds meer erkend en herkend door iedereen. En het komt natuurlijk niet alleen in Indische families voor, het is iets universeels. Door alle oorlogen die er nu gaande zijn, worden er bovendien elke dag weer nieuwe transgenerationele trauma’s geboren. Indisch zwijgen was er bovendien niet alleen omdat mensen er niet over wilden of konden praten, maar ook omdat indertijd geen vragen werden gesteld. Met deze voorstelling hoop ik dat mensen worden uitgenodigd om zich te openen en te gaan praten, want hoe pijnlijk ook, het helpt echt.’  aldus Esther.

“Het spel van Hulst, Buysse en Beekman balanceert prachtig op het randje van verzwijgen en vertellen, van verdringen en onthullen of zelfs ontdekken.” 

-Theaterkrant

“Het ontroerende ‘Zachtop lachen’ geeft knap inzicht in intergenerationeel trauma." 

- Volkskrant (★★★★)

Zachtop Lachen is gebasseerd op de roman van Malou Holshuijsen
Malou (1987) is cabaretier, podcastmaker en schrijver. Zachtop lachen was haar debuut als romanschrijver en dat was meteen een groot succes. Ze heeft inmiddels een tweede roman

Malou is zich pas sinds een aantal jaar gaan verdiepen in haar Indische afkomst en de Indische geschiedenis. Zoals veel van haar generatiegenoten is ze nieuwsgierig naar de oorsprong van bepaalde mechanismen in haar familie. Ze ontdekte dat veel waarvan ze dacht dat het typisch was voor alleen haar gezin, herkenbaar is in andere Indo-Europese gezinnen. De humor, de gezelligheid, de eetcultuur en de kunst om veel te praten maar weinig te zeggen. ‘Eten is zilver en zwijgen is goud,’ schrijft ze in Zachtop lachen. Met name de zwijgcultuur speelt een belangrijke rol in de roman en ook in de voorstelling. Het idee dat je anderen niet lastigvalt met jouw ellende, over pijnlijke kwesties praat je niet, je kan beter een grap maken; en lastige vragen beantwoord je niet, dan stop je gewoon wat lekkers in je eigen mond en die van de vragensteller. Zwijgcultuur komt in veel families voor natuurlijk, ook in niet-Indische families, maar in Indische families is dit niet los te zien van de eeuwenlange koloniale onderdrukking. De inheemse bevolking van Indonesië kwam in dienst van de westerse, Nederlandse koloniale bezetter en had te gehoorzamen en zijn of haar mond te houden. Zelfs toen Indo’s begin vorige eeuw naar het Westen begonnen te komen om te studeren, moesten ze in de pas lopen, geen dingen zeggen die de Westerlingen niet wilden horen en al helemaal niet over de geschiedenis. En toen Indo’s na de onafhankelijkheid van Indonesië naar Nederland kwamen, werden ze genegeerd, hun verhaal deed er niet toe, was niet belangrijk, dus de cultuur van ‘wat ik zeg, voel, ervaar en heb meegemaakt is niet belangrijk en hou ik voor mezelf,’ is bij veel mensen met een Indische achtergrond al generaties lang volkomen geïnternaliseerd.

Transgenerationeel trauma is een ander belangrijk thema in de roman en de voorstelling. Trauma’s uit de geschiedenis kunnen van generatie op generatie worden doorgegeven en veroorzaken generaties later – soms heel ongrijpbaar – pijn en verdriet. Tegenwoordig is dat vrij breed bekend, maar een paar jaar geleden, toen Malou haar roman schreef, was dat nog helemaal niet zo openlijk geaccepteerd en besproken. Malou liep daarin best vooruit. Overigens is transgenerationeel trauma natuurlijk ook heel universeel. Het komt niet alleen in Indische families voor, maar ook in Joodse families en families met een slavernijverleden. En momenteel worden er in alle oorlogen weer nieuwe transgenerationele trauma’s geboren.

“Zachtop lachen maakt indruk” […] “Het heeft het in zich om voor bepaalde bezoekers – en wat meer kun je van een theatervoorstelling verlangen? – een belangrijke, misschien wel levensveranderende eye-opener te zijn.”

-NRC (★★★)

“Indringende en ontroerende reis door familiegeschiedenis, wegstopte emoties en een trauma dat een leven diepgaand beïnvloedt." “Een aangrijpende, goed opgebouwde voorstelling met een fenomenale hoofdrol van Emma Buysse.”

- Theaterparadijs